Bookmark and Share
nl | en |
contact   |  credits 

Were You There?

20 Nov 1999

Joan Jonas, Irene Veenstra, Anet van de Elzen

WERE YOU THERE?

'Were You There?' Natuurlijk ben je erbij, als je in Den Bosch en Eindhoven het internationale puikje van de zalm van performancekunstenaars het publiek op stelten zet. Op 19 november 1999 voeren 16 kunstenaars in Den Bosch performances uit van 11 uur 's morgens tot 11 uur 's avonds, op verschillende podia in de stad waaronder Artis, de Melkfabriek en het Noordbrabants Museum. Voor zaterdag staat een doorlopende totaalperformance van alle kunstenaars op het programma, in het Auditorium van de Technische Universiteit van Eindhoven, vlakbij het NS-station - NRC handelsblad, 18 november 1999

 

---

Beeld van een moment

Performancedagen in Den Bosch en Eindhoven

Door Angelique Spaninks

uit Eindhovens Dagblad, 17 november 1999

Er zijn, daarom gaat het bij performances. Vandaar de titel 'Were You There?' voor de beide performancedagen die komend weekend in Den Bosch en Eindhoven gehouden worden. "Omdat een performance een vluchtig iets is, een momentopname", aldus kunsthistorica Irene Veenstra, die samen met de Bossche kunstenares Anet van de Elzen het concept en de organisatie van de performance dagen voor har rekening neemt. "Een performance moet je ondergaan om ten volle te ontdekken wat het is. Een foto of videoregistratie kan de impact alleen maar benaderen, en ook woorden schieten tekort om achteraf over te dragen wat je nu eigenlijk precies gezien hebt. Wat blijft hangen is een beeld." In die zin behoort performance meer tot het domein van de beeldende kunst dan tot dat van het theater, hoewel ook daar zeker raakvlakken mee bestaan. Zo draait een performance altijd om een of meerdere personen die op een bepaalde plek iets doen. Daarbij treedt de kunstenaar op als acteur of regisseur. Belangrijk verschil is echter dat er bij performances geen sprake is van een verhaallijn of een plot zoals in het theater. En ook het decor is veelal minimaal. Er wordt gespeeld met de ruimte, licht en geluid en soms wat attributen. Maar het belangrijkste materiaal is het menselijke lichaam en de interactie met het publiek dat zich in dezelfde ruimte bevindt. Ontstaan in de jaren zestig, lagen de hoogtijdagen van de radicale performance kunst (en Body Art) vooral in de jaren zeventig. Daarna grepen steeds meer performance kunstenaars echter terug op de traditionele of nieuwste media. Bovendien raakte het scherpe ageren tegen de gesloten bolwerken van de gevestigde kunstwereld achterhaald. Met de vestiging van de performance als de volwaardige kunstvorm leek haar doodvonnis getekend.

Zover is het echter niet gekomen. De laatste jaren is er zelfs weer sprake van een duidelijke, internationale opleiding. Diverse jongere kunstenaars, zoals Van den Elzen, leggen zich naast het werken in andere media weer toe op het maken van performances. " Omdat het een van de meest directe, onderzoekende manieren van beeldend werken is gebleven", aldus Veenstra. "Bovendien sluit het goed aan bij de confrontatie tussen kunst en het openbare leven die veel jonge kunstenaars tegenwoordig zoeken." Toch zijn het niet alleen jongeren die de performance nieuw leven inblazen. Ook de oudere generatie staat weer volop in de belangstelling. "In 1983 had Jonas hier in het Van Abbemuseum haar eerste grote solo-expositie in Nederland en ook de Fabriek en het Apollohuis hebben hier indertijd een zekere traditie gevestigd. Daar bouwen wij nu op voort." Om een breed overzicht te scheppen van de performance kunst anno 1999, hebben Van de Elzen en Veenstra een uiterst gezelschap bij elkaar gehaald. Niet alleen alle generaties zijn vertegenwoordigd, maar ook de meest uiteenlopende windstreken, van Finland tot Hong Kong en van Groenland tot Mexico. "Wat iedereen precies gaat doen weten we nog niet. Dat wordt ter plekke bepaald. Maar om te voorkomen dat het een kwestie wordt van koffertje uitpakken, truc doen en dan weer weg, hebben we het programma over twee steden uitgesmeerd op een manier die ook voor het publiek aantrekkelijk is. Zo wordt in Den Bosch de hele dag lang door de hele stad gespeeld, terwijl in Eindhoven alles geconcentreerd in twee uur tot een soort experimentele voorstelling wordt gesmeed.

"Were jou there?" performancedagen vrijdag 19 november tussen 11:00 en 24:00 uur op diverse plekken in Den Bosch (informatie via Artis 073 6135052) zaterdag 20 november tussen 16:00 en 18:00 uur in het Auditorium van de Technische Universiteit Eindhoven.

--------------------------------------------------------

De gedichten van Kreek Daey Ouwens zijn een vorm van documentatie als getuige van de Eindhoven manifestatie.

Het zandmannetje kruipt naar het eind van de dag.

De handen van het zandmannetje zijn twee doorzichtige ballonnen. 

Het zandmannetje neemt een kleine zwarte jas,

een vrouw met hoge hakken en twee glazen wijn met hem.

Het zandmannetje wil slechts één ding.

Een bloem van zand tussen de voeten. 

 

Het is zo'n opluchting op te huilen met je gezicht in het zand en om het te voelen, diep binnen in je ziel!

Een zwaluw! Neem mijn ziel met je mee!

--------------------------------------------------------

Als je de wolken vraagt:

 

'Waar is de man op de maan?

dan zullen ze niet antwoorden.

Ze zullen hun grijze ruggen naar je toekeren

en zweven in de richting

van het park, waar

een man nu net zijn hond heeft mishandeld

 

'Probeer het te herinneren!

'Probeer het te herinneren!

 

'Er is helemaal niets op de maan'

zegt vader op een kille toon.

'Het zijn slechts stenen.

En het is koud en kil!

'Dat is niet waar! huilt het kind.

'Er is een huis op de maan. En

er groeien rozen. De man op de maan heeft een tuin vol rozen!

De vader slaagt het kind op zijn wangen

met een kan

'Er is daar niets. En de man op de maan bestaat niet. Wat je ziet is

de schaduw die op je valt wanneer het donker wordt!

'Dat is niet waar! huilt het kind vol woede.

'Het is waar!

 

Dat waren mijn eerste hete tranen.

De regen viel op ons.

En de maan verdween.

--------------------------------------------------------

Haar hoofd was haar te klein geworden,

maar ze houdt toch zo van televisie!

De paus is geweldig! Hij kust

de grond zacht zoals een mot. Elke week

stuurt ze hem een brief: 'Paus, Rome.

 

Hij heeft een oud gezicht van

een jongen en droomt van liefde.

Elke ochtend vult hij kruiswoordpuzzels in

uit de krant en hij dwingt

zichzelf verder te gaan met de orde van de dag.

 

Samen hebben ze een katje, dat

een oog verloor door

een steen uit een katapult.

-------------------------------------------------------

In 1997 werd ik uitgenodigd door Kurt Johannessen uit Noorwegen om deel te nemen in een performance festival doorheen de stad Bergen. Ter voorbereiding van dit evenement werden diverse locaties binnen in en rondom de stad gefotografeerd. De foto's werden gepresenteerd aan zes kunstenaars, die elk één of meerdere locaties kozen waarin de performances werden uitgevoerd. Deze vonden plaats tussen 12.00 en 24.00 uur lang op een zaterdag in de lente. De ervaring van het bijwonen van dit performance festival en de grote visuele impact te zien op de stad Bergen, bracht me er toe om aan Kurt toestemming te vragen om het concept te mogen gebruiken voor de Middeleeuwse stad 's-Hertogenbosch. Hij glimlachte en gaf me zijn toestemming. Bij mijn terugkeer naar Nederland sprak ik Ingrid Remmers en Jacqueline Kostermans van Stichting Artis. Beiden toonden een groot enthousiasme voor dit idee. Ik had voordien al met Artis gewerkt, voornamelijk performance evenementen, en niet lang daarna stelde Irene Veenstra voor om een veel groter festival te organiseren met medewerking van Joan Jonas en mijzelf. Het concept 'Where You There?' werd geboren. Vijftien kunstenaars, mijzelf en Joan Jonas inbegrepen, werden uitgenodigd om een locatie uit te kiezen en een performance te maken tussen de gebouwen, straten en oude grachten van 's-Hertogenbosch. Elke kunstenaar bepaalde de vorm en duur van zijn eigen werk, dat plaatsvond tussen de middag en middernacht op 19 november. Op de eerste dag werkten de kunstenaars samen en kon hun publiek hun locaties ontdekken met behulp van een programma en een kaart. Terwijl de tweede dag alle kunstenaars samenwerkten in het Wetenschappelijk Universiteitsgebouw van Eindhoven. Het ruime open interieur van dit erg moderne stuk architectuur bood een adembenemend en contrasterend forum voor de oude stad.

Anet van de Elzen, 's-Hertogenbosch 1999

 

 


 

Roi Vaara 

Roi Vaara 

Roi Vaara 

Jessie Kleemann 

Jessie Kleemann 

Tomoko Take 

Tomoko Take 

Carlos Amorales 

Carlos Amorales 

Brian Catling 

Brian Catling 

Alanna O'Kelly, Frances Mezetti Duggan 

Alanna O'Kelly 

FEED ME  - Nayland Blake 

FEED ME  - Nayland Blake 

Kurt Johannessen 

Kurt Johannessen 

Michael Smith 

Danio Man, Daan van Wel 

Joan Jonas ism Margaret de Wys 

Joan Jonas ism Margaret de Wys 

Anet van de Elzen 

 

Kurt Johannessen 

Brian Catling 

Brian Catling 

Brian Catling 

Charlemagne Palestine 

Michael Smith 

Anet van de Elzen 

Roi Vaara, Jessie Kleemann 

Roi Vaara 

Aankondiging NRC Handelsblad 

 

Flyer 

Flyer 
*) verplichte velden